ابى حنيفه كوفى بعالم آخرت شتافت و در سنهء سبع و سبعين و مائه قاضى كوفه شريك بن عبد اللّه النخعى كه در سلك علماء اعلام انتظام داشت از عالم انتقال نمود مدت عمرش هشتاد و چند سال بود و در سنهء ثمان و سبعين و مائه بقول بعضى از مورخين خالد بن عبد اللّه الواسطى الحافظ كه معروف است بطحان فوت شد و در سنهء تسع و سبعين و مائه وفات ابو عبد اللّه مالك بن انس الاصبحى كه يكى از ائمه اربعهء اهل سنت است در مدينه بوقوع پيوست و مالك ببطنى از حمير كه بذو اصبح مشهور بود منسوبست تولدش در سنهء اربع و تسعين اتفاق افتاد و قيل فى سنهء خمس و تسعين مدت حياتش بروايت اول هشتاد و چهار سال باشد « 1 » و قال الواقدى مات و له مائه سنة و از مصنفات مالك موطأ در ميان فرق برايا اشتهار داشت و در ماه مبارك رمضان سنهء مذكور مقتداى اهل بصره ابو اسمعيل حماد بن يزيد بن درهم الازدى از عالم فنا بدار بقا رفت و در سنهء ثمان و مائه هرون زمام ايالت ولايت خراسان را در قبضهء اقتدار على بن عيسى بن ماهان نهاد و على بدان مملكت درآمده طاهر بن حسين را از قبل خود به فوشنج فرستاد و درين سال حفص بن سليمان كه در كوفه از جملهء قراء عظيم الشأن بود بدار جزا انتقال نمود و او از شاگردان عاصم است و نود سال عمر داشت و همدرين سال برادر سفيان ثورى مبارك بن سعيد متوجه عالم آخرت گرديد و در سنهء احدى و ثمانين و مائه محدث شام اسمعيل بن عباس العبسى را مدت عيش بسر آمده فوت شد و همدرين سال قاضى مصر ابو معاويه مفضل بن فضاله العتبانى جهان فانى را بدرود كرد مدت عمرش هفتاد و چهار سال بود و در ماه رمضان همين سال ابو عبد الرحمن عبد اللّه بن المبارك الحنظلى المروزى كه از مشاهير علماء كبار و مشايخ است وفات يافت بعضى از مورخان برآنند كه فوت عبد اللّه در بلدهء هيت روى نمود در وقتى كه از غزو برگشته بود و زمرهء گفته‌اند كه چون جاه و جلال عبد اللّه بدرجهء كمال رسيد طريق سياحت اختيار كرده تنها روى بدار غربت نهاد و در بعضى از بيابانها رخت بقا بباد فنا داد و در سنهء اثنى و ثمانين و مائه هارون فرمان فرمود تا خلايق بعبد اللّه مأمون بيعت كردند كه بعد از محمد امين خليفه باشد و او را بجعفر بن يحيى برمكى سپرد و درين سال قاضى بغداد ابو يوسف يعقوب بن ابراهيم بن حبيب بن سعد الكوفى كه از جمله تلامذه ابو حنيفه بود روى بعالم عقبى آورد و ابو يوسف اول كسى است كه او را قاضى القضاة گفتند و او در زمان سه كس از خلفاء بامر قضا اشتغال داشت مهدى و هادى و رشيد اوقات حياتش بقول صاحب گزيده هشتاد و نه سال بود و بروايت بعضى ديگر از مورخان نزديك بهفتاد سال حمد اللّه مستوفى گويد كه از جملهء متروكات ابو يوسف چهار هزار هميان بود كه بر بند هريك يك

--> ( 1 ) در تاريخ ابن خلكان به نظر اين ذرهء احقر رسيده كه و قال الواقدى مات و له تسعون سنة حرره محمد تقى الشوشترى